• یکشنبه ۱۹ آذر ماه، ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۵
  • دسته بندی : علمی و آموزشی
  • کد خبر : 969-1293-5
  • خبرنگار : ----
  • منبع خبر : خبرگزاری ایسنا

در نشست نقد سیاسی کتاب غرب‌زدگی عنوان شد؛

جلال آل‌احمد با غرب‌زدگی گفتمان بازگشت به خویشتن را آغاز کرد

در کرسی آزاداندیشی ادبیات و سیاست در دانشگاه بوعلی‌سینا کتاب غرب‌زدگی جلال آل‌احمد مورد بررسی و نقد سیاسی و اجتماعی قرار گرفت .

به گزارش ایسنا، منطقه همدان، کرسی آزاداندیشی علمی و دانشجویی «ادبیات و سیاست» با محوریت بررسی و نقد سیاسی و اجتماعی آثار ادبی معاصر ایران در سالن سمینار دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه بوعلی‌سینا برگزار شد .

مهسا دینی، دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه بوعلی‌سینا در این نشست با بیان اینکه به بررسی و نقد سیاسی و اجتماعی کتاب «غرب‌زدگی» جلال آل‌احمد خواهیم پرداخت، گفت: جلال آل‌احمد از تأثیرگذارترین افراد در جریان روشنفکری ایران است و کتاب غرب‌زدگی او مربوط به سال 41 و همان دهه ای است که در آن به شهرت رسید .

وی با اشاره به اینکه در نگاه نویسنده، غرب‌زدگی مثل یک بیماری و عارضه‌ای است که از بیرون آمده و در محیطی آماده برای بیماری رشد کرده، افزود: آل‌احمد اعتقاد دارد که دنیاگیر شدن ماشین جبر تاریخ است اما بحث در طرز برخوردها با ماشین و تکنولوژی است و ما نتوانستیم شخصیت فرهنگی تاریخی خود را در قبال ماشین و هجوم جبری‌اش حفظ کنیم .

این دانشجوی علوم سیاسی افزود: آل‌احمد غرب‌زدگی را اینگونه تعریف می‌کند که مجموعه‌ عوارضی است که در زندگی، فرهنگ، تمدن و روش اندیشه مردمان نقطه‌ای از عالم حادث شده اما این عوارض بدون هیچ سنتی به عنوان تکیه‌گاه و بدون هیچ تداومی در تاریخ و بدون هیچ مدرج تحول یابنده‌ای است .

وی با بیان اینکه در نگاه آل‌احمد نخستین تضاد در این مسأله، جبر مصرف ماشین است که شهرنشینی می‌آورد و این شهرنشینی دنباله‌ای از کنده شدن از زمین است، خاطرنشان کرد: نویسنده اعتقاد دارد مسأله غرب‌زدگی در مدارس ما مهمتر از مسأله بیکاری دیپلمه‌ها در فرهنگ کشور است و حتی آن را بزرگ‌ترین خطر مدارس و فرهنگ ما می‌داند .

دینی در ادامه بررسی تضادها در نگاه جلال آل‌احمد به آزادی زنان اشاره کرد و گفت: در کتاب آمده که از واجبات غرب‌زدگی یا مستلزمات آن، آزادی دادن به زنان است اما نویسنده تصریح می‌کند که در ایران ما در کار آزادی زنان سال‌های سال جز افزودن به خیل مصرف‌کنندگان صنایع آرایشی غرب هدف دیگری نداشته‌ایم و به زن فقط اجازه تظاهر در اجتماع را داده‌ایم .

وی با تأکید بر اینکه آل‌احمد راه خروج از طلسم غرب‌زدگی را انتخاب راه سوم بین مصرف‌کننده بودن و عدم استفاده از تکنولوژی می‌داند، خاطرنشان کرد: راه همان در اختیار گرفتن ماشین و استفاده از آن به‌عنوان وسیله است اما دو مسأله منافع اقتصادی سازندگان ماشین و ترس از شناخت ماشین در نگاه ایرانیان مانع تبدیل شدن این اندیشه به عمل شده است .

این دانشجوی علوم سیاسی با اشاره به اینکه حرف اصلی آل‌احمد این است که ما نتوانستیم شخصیت فرهنگی و تاریخی خودمان را در قبال ماشین و هجوم جبری‌اش حفظ کنیم، تصریح کرد: جلال آل‌احمد اعتقاد دارد ما هنوز ماهیت و فلسفه‌ تمدن غرب را درنیافته‌ایم و تنها به صورت ظاهری ادای غرب را درمی‌آوریم .

وی نخستین نقد وارد بر کتاب غرب‌زدگی را نگاه صرفا آسیب‌شناختی آل‌احمد دانست و تأکید کرد: آل‌احمد غرب را از منظر اقتصادی معرفی می‌کند و غرب‌زدگی را صرفا یک مفهوم اقتصادی بر مبنای تولیدکننده و مصرف‌کننده می‌داند .

دینی در ادامه نقدهای خود بر کتاب غرب‌زدگی با تأکید بر اینکه دریچه نگاه آل‌احمد به غرب بیشتر متوجه مدرنیزاسیون است تا مدرنیته، خاطرنشان کرد: مدرنیته عصری پر شتاب است که تحولات تکنولوژیکی، سرعت در سایر عرصه‌ها را موجب می‌شود که این تحولات در عرصه‌های مختلف برگرفته از مبانی معرفتی جدیدی به نام مدرنیته است اما مدرنیزاسیون پدیده‌ای برون‌زا است که از خارج با ورود به نظام سنتی سعی در خروج آن از وضعیت فعلی به وضعیت جدیدی را دارد .

وی همچنین برداشت تاریخی آل‌احمد در این کتاب را شتاب‌زده ارزیابی کرد و گفت: آل‌احمد سررشته مسأله را از دوران صفویه می‌گیرد که در آن دوره تشیع مذهب رسمی شد و غرب را کلیت یکپارچه‌ای می‌داند که با کلیت اسلامی ما درافتاده است .

دینی در صحبت‌های پایانی خود تأکید کرد: جلال آل‌احمد بحث درباره‌ غرب‌زدگی اصالت و برتری را به مسائل اقتصادی می‌دهد و زمینه و مسائل دیگر در این موضوع را کمرنگ می‌کند .


جلال آل‌احمد با غرب‌زدگی گفتمان بازگشت به خویشتن را شروع کرد

دکتر یدالله هنری، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاس دانشگاه بوعلی‌سینا در ادامه این نشست علمی، با بیان اینکه ایرادی که به نسل جدید وارد است این است که آگاهی آنها از میراث و سنت کم است، گفت: در حال حاضر آگاهی دقیق و درست از این آثار که بر شکل‌گیری اندیشه در 100 سال اخیر تأثیرگذار است، نداریم .

وی با انتقاد از عدم جمع‌بندی در کلیت اثر و پیام آن در مباحث مطرح شده، اظهار کرد: از جمله نقدهای وارد بر این مباحث این است که شخصیت آل‌احمد و وقایعی که در زندگی او تأثیرگذار بوده از جمله بستر خانوادگی و حضور او در حزب توده بیان نشده است .

هنری با اشاره به اینکه مفهوم غرب‌زدگی را جلال آل‌احمد از فردید می‌گیرد، خاطرنشان کرد: مفهومی که فردید مدنظر دارد با مفهومی که جلال آل‌احمد ارائه می‌دهد متفاوت است و آل‌احمد یک جنبه‌ سطحی‌تری از بحث را نسبت به فردید پیش می‌برد .

این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه جلال آل‌احمد با این اثر گفتمان بازگشت به خویشتن را آغاز کرده است، خاطرنشان کرد: بحثی که نویسنده دارد، هویتی است اما او وارد بحث‌های کلیدی درباره غرب نمی‌شود و حتی نامی از اندیشمندان غرب نیز نمی‌برد .

این عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا در صحبت‌های پایانی خود با بیان اینکه عمده منابع آل‌احمد از منابع معتبر علمی نبوده است، گفت: شناخت نویسنده از بعضی مظاهر تمدن غرب و وضعیت بین المللی شناختی سطحی و اولیه بوده است .


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: